Tijdens deze kanotocht maken we kennis met het afwisselende landschap van het noordelijk deel van Westerwolde. Door ditgebied stroomt in een breed dal de Westerwoldsche Aa, waarover we ondermeer varen. Aan beide zijden van het beekdal ligt een zandgebied. Zowel ten oosten als ten westen daarvan liggen de afgegraven hoogvenen. Het noordelijke deel van Westerwolde ligt op de rand van het Dollard-kleigebied.

Op de zandige taluds langs de waterkant kunnen we kleurrijke bloemen als fluitekruid, scherpe boterbloem, biggekruid en muize-oor zien. Op de wallen en dijken groeit de gewone smeerwortel. Dit is een forse, vlezige plant met dikke stekelige bladeren. Langs de beschoeiingen zien we hoogopschietende planten als koninginnekruid, echte valeriaan, kattestaart en moerasspirea. Een opvallende plant langs de waterkant is het bitterzoet met z'n paarse bloemen en het gele hart.

De routebeschrijving begint bij kanoverhuurbedrijf 'Wedderbergen' in Wedde.

1.De Wedderbergen

Een deel van de Wedderbergen is een met bos beplant stuifzandgebied. Het is in de middeleeuwen ontstaan als gevolg van ontbossing en overbeweiding. Later werd het stuifzand weer 'vastgelegd' door de aanplant van bos. Nu is de Wedderbergen een groot recreatiegebied met bos, heide en water. Ten westen en ten noorden stroomt de Westerwoldsche Aa er langs.

We varen in noordelijke richting door het recreatiepark Wedderbergen. Na 1 kilometer varen we onder de autoweg door. We volgen de bocht naar links en peddelen onder de volgende brug door.

2.Het Dollardgebied

Door Westerwolde stromen veel grote en kleine beken. De belangrijkste zijn de Ruiten Aa en de Mussel Aa. Bij Wessinghuizen gaan ze samen verder als de Westerwoldsche Aa. Dit riviertje stroomt noordwaarts en mondt bij Nieuw Statenzijl uit in de Dollard. Aan het begin van de 16e eeuw lagen Bellingwolde en Vriescheloo aan zee, het oostelijk deel van de Dollard. In de daaraan voorafgaande twee eeuwen ontstond de Dollard als gevolg van vele overstromingen. De Westerwoldsche Aa mondde in de oostelijke inham van de Dollard uit. Via het dal van deze rivier drong de zee diep het land binnen. Tot bij Wedde werd zelfs zeeklei afgezet. Langzaam maar zeker slibde de Dollard dicht en werd vanaf de 16e eeuw ingedijkt.

Na 1 kilometer slaan we rechtsaf

3.De Vriescheloër Vennen

Ten zuiden en ten oosten van het veendiep, waar we nu varen, liggen de Vriescheloër Vennen. Vennen zijn oorspronkelijk graslanden./ IN de Vriescheloër Vennen wisselen bouw- en grasland elkaar tegenwoordig af. In een deel van dit gebied werd tijdens de Dollardinbraken klei afgezet. Opvallend is het open en wijdse landschap

We volgen het veendiep tot aan de brug in Bellingwolde.

4.Bellingwolde

Bellingwolde is een langgerekt dorp op een zandrug. Langs de hoofdweg staan monumentale Oldamster boerderijen. Ze stralen de welvaart uit die de boeren hier met name aan het eind van de 19e eeuw hebben gekend. Aan de oostkant van de zandrug liggen de Bellingwolder bouwten. In dit veengebied stonden kleine landarbeiderswoningen langs een aantal achterwegen. Feze 'veenbouwten' ontstonden nadat hier op kleine schaal het veen werd ontgonnen.

We varen naar de sluis die we via een overdraagplaats passeren. We komen op het B.L. Tijdenskanaal. Hier slaan we rechtsaf.

5.B.L. Tijdenskanaal

Door het op grote schaal ontginnen van uitgestrekte veengebieden in de vorige eeuw ontstonden behoorlijke afwateringsproblemen in Westerwolde. Het regenwater werd niet langer door het veen vastgehouden en stroomde sneller af in de Mussel Aa en de Ruiten Aa met hun zijriviertjes. Om een einde aan de wateroverlast te maken, werden rond 1900 kanalisatieplannen opgesteld. Als lid van de Tweede Kamer heeft Boelo Luitjens Tijdens er alles aan gedaan om één van de plannen uitgevoerd te krijgen. Dat lukte en in 1911 werd de eerste schop in de grond gezet. Er werden twee kanalen gegraven: het Ruiten Aa kanaal en het Mussel Aa kanaal. Bij Veelerveen komen beide kanalen samen en vormen het Vereenigd- of B.L. Tijdenskanaal, waarover we nu varen.

We volgen het B.L. Tijdenskanaal. Even voorbij de molen van Veelerveen komen we bij een stuw, die we bij een overdraagplaats kunnen passeren.

6.Veelerveen

In de bocht van het B.L. Tijdenskanaal zien we de korenmolen van Veelerveen. Het is een achtkante bovenkruier met stelling, gebouwd in 1916. Veelerveen is een jong veenkoloniaal dorp dat rond de eeuwwisseling ontstond. Destijds werd namelijk op grote schaal begonnen met de ontginning van de venen ten oosten van Veele. Na de aanleg van het B.L. Tijdenskanaal groeide het dorp sterk, met name aan de oostkant van het kanaal. Ook de vestiging van de coöperatieve aardappelmeelfabriek 'Westerwolde', in 1914, leverde een bijdrage aan de ontwikkeling van het dorp. In 1962 sloot de fabriek haar poorten.

Bij de stervormige brug slaan we rechtsaf, het Mussel Aa kanaal op. We varen naar Veele. We komen onder twee bruggen door. Na 1 kilometer komen we bij een overdraagplaats. Hier gaan we rechtsaf de Ruiren Aa op. We blijven de Ruiten Aa en noordelijke richtingnvolgen. Na circa 3 kilometer houden we links aan en komen bij een stuw. We passeren de stuw via de overdraagplaats en varen langs het Huis te Wedde.

7.Het Huis te Wedde

Het Huis te Wedde, dat we nu passeren, staat op een strategische plaats bij de Westerwoldsche Aa. Deze borg werd in de 14e eeuw in opdracht van de familie Addinga gebouwd. De Addinga's bestuurden Westerwolde bijna 150 jaar lang met harde hand. In de Tachtigjarige Oorlog werd de burcht vergroot en versterkt. Het was een geduchte vesting. In 1568 verzamelden Lodewijk en Adolf van Nassau hier hun troepen voor wat later zou blijken de eerste veldslag van de Tachtigjarige Oorlog te zijn: de slag bij Heiligerlee. Tegenwoordig heeft het pand een kantoorfunctie. Tegenover de borg zien we het gebouw van het waterschap 'Dollardzijlvest'.

Bron: Kanoroute GR 5 Wirdum van ANWB en Provinciale VVV Groningen.© 1994